مغز انسان شامل سه بخش اصلی است: مغز بزرگ، مغز میانی و مغز کوچک. مغز بزرگ بخش بزرگترین و پیچیده ترین بخش مغز است و انواع مختلفی از عملیات شناختی، حرکتی و حسی را کنترل می کند.
درون مغز بزرگ، مغز مغر وجود دارد که در بخش پشتی مغز بزرگ قرار دارد و وظیفه کنترل بسیاری از حرکات پیچیده بدن را بر عهده دارد.
مغر شامل دو بخش اصلی است: قشر مغز مغری و هسته های داخلی مغز مغری. قشر مغز مغری بخش بیرونی و پیچیده تری است که شامل لایه های مختلفی از سلول های عصبی است که با هم تعامل می کنند تا حرکات را کنترل کنند.
هسته های داخلی مغز مغری مجموعه ای از توده های سلولی هستند که در کنار قشر مغز مغری قرار دارند و در کنترل حرکات بدن نقش دارند.
سکته مغزی به دلیل اختلال در جریان خون به مغز و ایجاد مشکل در عملکرد سلول های عصبی در مغز رخ می دهد. این اختلال می تواند به دلیل گرفتگی یا بست شدن عروق خونی در مغز باشد.
علت بست شدن عروق خونی می تواند یک لخته خونی یا توده چربی باشد که به عروق خونی مغز پیوند دارد و باعث مسدودیت جریان خون می شود. علت گرفتگی عروق خونی می تواند یک خونریزی از یک عروق خونی در مغز باشد که باعث فشار بر سلول های عصبی و اختلال در عملکرد آنها می شود.
عوامل خطر برای سکته مغزی شامل فشار خون بالا، دیابت، سابقه خانوادگی از سابقه سکته مغزی و سن بالا هستند.
سکته مغزی یکی از شایع‌ترین علل مرگ و میر در جوامع پیرامون جهان است و ممکن است از نظر شدت و نوع خود تفاوت‌هایی داشته باشد. به طور کلی، انواع سکته مغزی عبارتند از:
1- سکته مغزی ایسکمیک: در این نوع سکته مغزی، شرایطی باعث مسدود شدن یک عروق خونی در مغز شده و باعث ایجاد اختلال در جریان خون به قسمتی از مغز می‌شود. عوامل خطر برای این نوع سکته مغزی شامل فشار خون بالا، دیابت، سابقه خانوادگی از سابقه سکته مغزی و سن بالا هستند.
2- سکته مغزی هموراژیک: در این نوع سکته مغزی، یک عروق خونی در مغز پاره می‌شود و باعث خروج خون به محیط بینایی می‌شود. این نوع سکته مغزی معمولاً به دلیل شرایطی مانند فشار خون بسیار بالا یا شرایط خونریزی در سر بوجود می‌آید.
3- سکته مغزی ترومبوتیک: در این نوع سکته مغزی، یک لخته خونی در یکی از عروق خونی در مغز شکل می‌گیرد و باعث مسدود شدن عروق خونی در مغز می‌شود. این نوع سکته مغزی معمولاً در افرادی که دارای سابقه خانوادگی از این نوع سکته مغزی هستند، رخ می‌دهد.
در هر سه نوع سکته مغزی، علائم شامل اختلال در گفتار، حرکت، دید و همچنین درد سر قابل توجه است و بسته به شدت و نوع سکته مغزی، ممکن است به درجه‌ای از فلج و اختلالات عملکردی منجر شود. بنابراین، در صورت بروز هرگونه علائمی مشابه سکته مغزی، باید به سرعت به پزشک مراجعه کرد.
علائم سکته مغزی ممکن است در هر فرد متفاوت باشد و بسته به قسمت مغزی که تحت تأثیر قرار گرفته است، شدت علائم ممکن است متفاوت باشد.
برخی از علائم شایع شامل اختلالات در حرکت، گفتار و دید، درد سر، سرگیجه و احساس تنگی نفس هستند. اما برخی از علائم دیگر نیز ممکن است در برخی افراد رخ دهد، از جمله:
1- ناراحتی یا درد در ناحیه صورت و یا بدن
2- از دست دادن توازن و کنترل بدن
3- از دست دادن توانایی بینایی در یک یا هر دو چشم
4- از دست دادن توانایی شنیداری
5- از دست دادن توانایی حسگری در یک یا هر دو دست یا پا
6- احساس خستگی یا ضعف عمومی
در بعضی موارد، علائم سکته مغزی ممکن است به صورت ناگهانی و در دقایق یا ساعت‌های اولیه پس از رخ دادن سکته مغزی ظاهر شوند، در حالی که در برخی دیگر افراد، علائم بطور آرام و در مدت زمان بیشتری ظاهر می‌شوند.
بنابراین، در صورت بروز هرگونه علائمی که برای شما یا عزیزانتان ناگهانی، ناشی از بیماری یا اختلالات عصبی باشد، بهتر است به سرعت به پزشک مراجعه کنید.
پیشگیری از سکته مغزی بسیار مهم است و برخی اقدامات ساده می‌توانند به شما کمک کنند تا خطر سکته مغزی را کاهش دهید. برخی از اقدامات که می‌تواند به پیشگیری از سکته مغزی کمک کند عبارتند از:
1- کاهش فشار خون: فشار خون بالا یکی از عوامل خطر برای سکته مغزی است. برای کاهش فشار خون خود می‌توانید به سبک زندگی سالمی که شامل تغذیه مناسب، ورزش منظم و کنترل وزن است، توجه کنید. همچنین ممکن است نیاز به داروهایی برای کنترل فشار خون داشته باشید.
2- کنترل دیابت: دیابت یکی از عوامل خطر برای سکته مغزی است. برای کنترل دیابت خود می‌توانید به سبک زندگی سالمی که شامل تغذیه مناسب، ورزش منظم و مصرف داروهایی که پزشک شما تجویز کرده است، توجه کنید.
3- تغذیه مناسب: تغذیه مناسب با مصرف میوه و سبزیجات، محصولات غنی از فیبر، غذاهای کم چرب و گرفتن مقدار کافی آب، به کاهش خطر سکته مغزی کمک می‌کند.
4- ورزش منظم: ورزش منظم می‌تواند به کاهش خطر سکته مغزی کمک کند. برای شروع ورزش، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
5- قطع کردن سیگار: سیگار کردن یکی از عوامل خطر برای سکته مغزی است. برای کاهش خطر سکته مغزی، بهتر است سیگار را کاملاً قطع کنید.
6- مصرف الکل متعادل: مصرف الکل متعادل می‌تواند به کاهش خطر سکته مغزی کمک کند. می‌توانید بهترین میزان مصرف الکل را با پزشک خود مشورت کنید.
7- کنترل وزن: داشتن وزن مناسب نیز می‌تواند به کاهش خطر سکته مغزی کمک کند.
8- بررسی سابقه خانوادگی: اگر در خانواده شما سابقه سکته مغزی وجود دارد، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا برای کاهش خطر سکته مغزی اقدامات مناسبی را انجام دهید.
به طور کلی، توجه به سبک زندگی سالم و مراجعه به پزشک برای بررسی وضعیت سلامتی شمامی‌تواند به کاهش خطر سکته مغزی کمک کند. همچنین، در صورت بروز هرگونه علائمی که ناگهانی و شدید باشند، بهتر است به سرعت به پزشک مراجعه کنید.
