کلسترول يک مولکول چربي است که داراي يک ساختار هسته‌اي است. اين ساختار هسته‌اي شامل چهار حلقه کربني است که به يکديگر متصل هستند.
اين حلقه‌ها به شکل حلقه‌هاي آليفاتيک با ديگر اتم‌ها متصل هستند. همچنين، کلسترول داراي يک زنجير جانبي است که به ساختار هسته‌اي متصل است و از اين زنجير جانبي مي‌تواند گروه‌هاي مختلفي مانند هيدروکسيل، استر و کربوکسيل را بدست آورد.
انواع کلسترول عبارتند از:
کلسترول LDL (کلسترول خوب): اين نوع کلسترول به عنوان "کلسترول بد" شناخته مي‌شود، زيرا افزايش آن مي‌تواند به افزايش ريسک بيماري‌هاي قلبي عروقي منجر شود.
کلسترول HDL (کلسترول خوب): اين نوع کلسترول به عنوان "کلسترول خوب" شناخته مي‌شود، زيرا افزايش آن مي‌تواند به کاهش ريسک بيماري‌هاي قلبي عروقي منجر شود.
کلسترول VLDL (کلسترول بسيار کمانند چربي): اين نوع کلسترول حاوي مقدار زيادي چربي است و مي‌تواند به افزايش ريسک ابتلا به بيماري‌هاي قلبي عروقي منجر شود.
کلسترول تري‌گليسريد: اين نوع کلسترول حاوي چربي‌هاي سه‌گليسريد است و افزايش آن نيز مي‌تواند به افزايش ريسک بيماري‌هاي قلبي عروقي منجر شود.
سطح کلسترول در خون به دو نوع تقسيم مي‌شود: کلسترول خوب (HDL) و کلسترول بد (LDL).
حدود مقادير نرمال کلسترول خون به صورت زير است:
کلسترول خوب (HDL): بيشتر از 40 ميلي‌گرم بر دسي‌ليتر (mg/dL) براي مردان و بيشتر از 50 mg/dL براي زنان.
کلسترول بد (LDL): کمتر از 100 mg/dL براي افراد بدون شرايط پزشکي مرتبط، اما براي افرادي که داراي فاکتورهاي خطر اضافي هستند (مانند بيماري قلبي، ديابت و فشار خون بالا)، ممکن است پزشک مقدار کمتري توصيه کند.
کلسترول کل: کمتر از 200 mg/dL.
ميزان کلسترول در خون تاثيرات بسيار زيادي بر سلامتي انسان دارد. اگر شما نگران سطح کلسترول خود هستيد، بهتر است با پزشک خود مشورت کنيد تا ميزان مناسبي براي شما تعيين شود و اقدامات لازم براي کنترل آن را انجام دهيد.
افزايش کلسترول خون مي‌تواند منجر به انواع مشکلات سلامتي شود، از جمله:
بيماري قلبي عروقي: افزايش کلسترول LDL (کلسترول بد) مي‌تواند باعث رسوب چربي در ديواره‌هاي عروق خوني شود و باعث بروز بيماري‌هاي قلبي عروقي مانند آترواسکلروز (رسوب چربي در عروق)، سکته قلبي و سکته مغزي شود.
فشار خون بالا: افزايش کلسترول مي‌تواند باعث تنگي عروق خوني شود که منجر به افزايش فشار خون شود.
بيماري‌هاي کبدي: افزايش کلسترول مي‌تواند باعث ايجاد چربي در کبد شود که در نهايت منجر به بيماري‌هاي کبدي مانند چربي کبدي و التهاب کبدي شود.
ديابت: افزايش کلسترول مي‌تواند ريسک ابتلا به ديابت نوع 2 را افزايش دهد.
ديس‌ليپيدمي: افزايش کلسترول خون ممکن است باعث افزايش تري‌گليسريدها (چربي خون) شود که مي‌تواند به ديس‌ليپيدمي (انواع اختلالات چربي خون) منجر شود.
بنابراين، کاهش کلسترول خون اهميت بسياري براي حفظ سلامتي دارد و اهميت آن در پيشگيري از بيماري‌هاي قلبي عروقي و ساير مشکلات سلامتي بسيار بزرگ است.
درمان کلسترول بالا مي‌تواند شامل تغييرات در سبک زندگي و در برخي موارد داروها باشد. در ادامه راه‌هاي درمان کلسترول بالا را بررسي مي‌کنيم:
تغييرات در رژيم غذايي: مصرف مواد غذايي کم چرب، کم نمک، کم قند و بالاي ميوه و سبزيجات مي‌تواند به کاهش کلسترول کمک کند.
ورزش: فعاليت‌هاي ورزشي منظم مانند پياده‌روي، دوچرخه‌سواري يا شنا مي‌تواند به کاهش کلسترول کمک کند.
کاهش وزن: افزايش وزن مي‌تواند باعث افزايش کلسترول شود، بنابراين کاهش وزن اهميت دارد.
داروها:
استاتين‌ها: اين داروها به عنوان مهمترين داروهاي کاهنده کلسترول شناخته مي‌شوند و با کاهش توليد کلسترول توسط کبد کمک مي‌کنند.
فيبرات: اين داروها به کاهش تري‌گليسريدها (چربي خون) کمک مي‌کنند و در برخي موارد مي‌توانند کلسترول LDL را هم کاهش دهند.
داروهاي کمکي: ممکن است پزشک ديگر داروهاي کمکي مانند رزوواستاتين، نياسين يا داروهاي مهارکننده جذب کلسترول توسط روده‌ها نيز تجويز کند.
همچنين، در برخي موارد پزشک ممکن است تغييرات ديگري مانند مصرف مکمل‌هاي غذايي يا استفاده از داروهاي ديگر را توصيه کند. مهم است که هر گونه تغييرات در درمان کلسترول بالا توسط پزشک مورد تأييد و مديريت قرار گيرد.
براي کاهش کلسترول بالا و حفظ سلامتي، مراقبت‌هاي غذايي زير را مي‌توان رعايت کرد:
مصرف چربي‌هاي سالم: انتخاب چربي‌هاي نيمه‌جامد يا مايع مانند روغن زيتون، روغن کلزا و روغن‌هاي گياهي ديگر به جاي چربي‌هاي اشباع شده و ترانس‌چربي‌ها مي‌تواند به کاهش کلسترول کمک کند.
مصرف مواد غذايي کم چرب: مصرف مواد غذايي کم چرب، به ويژه گوشت‌هاي کم چرب، ماهي و مرغ بدون پوست مي‌تواند کلسترول خون را کاهش دهد.
مصرف مواد غذايي پرفيبر: مصرف ميوه، سبزيجات، حبوبات، غلات کامل و مواد غذايي داراي فيبر مي‌تواند به کاهش کلسترول کمک کند.
محدود کردن مصرف مواد غذايي پرقند: محصولات شيريني، نوشيدني‌هاي شيرين، آبميوه‌ها و مواد غذايي پرقند مصرف زياد قند مي‌توانند باعث افزايش کلسترول شوند.
کنترل مصرف نمک: مصرف نمک را به حداقل برسانيد و از مصرف مواد غذايي حاوي نمک زياد مثل پنير و خوراک‌هاي آماده‌ي پزي خودداري کنيد.
مصرف مواد غذايي حاوي استانول و استرول گياهي: مصرف مواد غذايي حاوي استانول و استرول گياهي مانند مارگارين‌هاي تقويت شده با استانول يا استرول مي‌تواند کلسترول خون را کاهش دهد.
کاهش مصرف الکل: مصرف مقدار معقولي از الکل مي‌تواند به کاهش کلسترول کمک کند. اما مصرف بيش از حد الکل مي‌تواند باعث افزايش کلسترول شود.
مهم است که اين تغييرات رژيم غذايي توسط پزشک يا تغذيه‌شناس مورد تأييد و مديريت قرار گيرند، به خصوص اگر شما داروهاي ديگري مصرف مي‌کنيد يا شرايط پزشکي ديگري داريد.
